اهمیت مشروطه برای زنان
گفته می شود از آغاز قرن 20 مفهوم رهایی زنان در بستر مفاهیم مرتبط با ناسیونالیسم و مدرنیته و در ایده های ملهم از ایران پیش از اسلام و مذاهب جدیدی چون بابیسم و متاثر از غرب ، ریشه دواند ( Paidar, 1996a ) و بتدریج بستر ظهور جنبش زنان و طرح دیدگاه های انتقادی نسبت به موقعیت زنان در جامعه را در میان روشنفکران فراهم آورد .
مناقشات و مسائل پیش رو فمینیسم اسلامی
بی تردید در این مسیر فمینیسم اسلامی ، مناقشات و مسائل مهمی را پیش رو دارد از جمله :
1) برای بسیاری از قشریون مذهبی پذیرفتن بازنگری در متون و تفاسیر ، امری ناممکن است . از نظر ایشان قرآن کلام خداست و بنا بر این غیرقابل تغییر است . در پاسخ مدرنیست های مسلمان و فمینیست های اسلامی اشاره می کنند که عبارت پردازی نمادین از قرآن نقادی آن نیست ( Tohidi، 2001) ، بلکه تفسیر به رای است که اساسا در اسلام جایی ندارد .
اهمیت فمینیسم اسلامی
فمنیست اسلامی می تواند با " فمینیستی " و " اسلامی " خواندن خود نقش مهمی در حوزه های فمینیستی و اسلامی چه از نظر معرفت شناختی و چه سیاسی ایفا کند و در نهایت به بهتر شدن وضعیت زنان بیانجامد . به این شکل که :
1- به نقد تفاسیر جنسیتی اسلام و پدرسالاری (Shaikh ، 2003 ، ص 155 ) می پردازد . نشان دهد نابرابری های نهفته در تفاسیر موجود از فقه ، لزوما تجلی اراده خداوند نیست . نتایج معرفت شناختی این ادعا، ما را به این جا می رساند که برخی از قوانینی که تا کنون اسلامی یا بخشی از شریعت تلقی می شدند در واقع فقط نظرها و دریافت های برخی از مسلمانان ، و ناشی از کردار ها و هنجارهای اجتماعی و تاریخی ای هستند که نه مقدس اند و نه تغییرناپذیر ، بلکه بشر و متغییرند ( میرحسینی ،الف 1385 ، ص 49 ) .
مبانی معرفت شناختی و روش شناختی
ظهور آواهای جدید فمینیستی در جهان اسلام در اواخر دهه 1980 را می توان درقالب مجادله فکری و ایدوئولوژیک بین مسلمانان بر سر دو برداشت کاملا مختلف از دین و دو روش متفاوت در برخورد با متون مقدس دید :
1- برداشت مطلق گرا و حقوقی از اسلام است و این برداشت نه سرسازگاری و نه توان رویارویی با واقعیت های معاصر و آمال مسلمانان را دارد ( میرحسینی ،الف 1385 ، ص 49.) -2 برداشتی کثرت گرا و متساهل از اسلام است که جا را برای ارزش ها و واقعیت های معاصر ، از جمله برابری جنسیتی ، باز می کند ( میرحسینی ،الف 1385 ، ص 49 ) . مثلا العزمه اسلام را به تنوع جوامعی که در آن مطرح می شود متنوع می داند و نشان می دهد که برخلاف هسته سخت فرمان های الهی ، قوانین اسلامی به سوی تغییرات منعطف تر و گشوده تر از آن چه بعضی پژوهشگران باور دارند ، در حرکت اند Afshar ) ، 1998، ص 3 ( .
فمنیسم اسلامی چیست ؟
فمینیسم اسلامی آگاهی انتقادی از حاشیه نشینی ساختاری زنان در جامعه است و با فعالیت های هدایت شده به سوی تغییر روابط قدرت جنسیتی درگیر است تا جامعه ای ایجاد کند که تمامیت انسانی را برای همه بر اساس عدالت جنسیتی ، برابری انسانی و آزادی از ساختارهای ستم ، فراهم آورد ( Shaikh ، 2003 ، ص 148 ) . در واقع فمینیسم اسلامی عمل و گفتمان فمینیستی است که در درون پارادایم اسلامی مطرح می شود ( Badran ،2002 ) و می خواهند نسخه جدیدی از جامعه اسلامی ایده آل ایجاد کند که نقش زنان در آن متفاوت است . ایده آل سازی جامعه اسلامی آینده نقد گذشته و آینده را مجاز می داند . نظریه فمینیستم اسلامی درباره ظلم به زنان و آزادی در مخالفت با اسلام سنتی مطرح شده است . اسلام حقیقی از این منظر متعالی تر از اسلام استعماری و سنتی و تحریف شده است Paidar ) ، ( 1996.